دست نوشته‌های یک معلم محیط‌زیست – 11

یا چرا این تالاب اینقدر پر دردسر است؟!!

فکر می‌کنم موج سبز دوم وبلاگستان که درباره تالاب‌ها بود تمام شده یا تمدید شده یا چه می‌دانم! خلاصه‌اش اینکه فکر می‌کنم کمی دیر است اما هر چقدر دیر، گفتنش بهتر از نگفتنش است!

یک راست می‌روم سر اصل مطلب … یاد دادن مفهوم تالاب به کودکان بسیار سخت است! مدتی است در جایگاه یک معلم به این نتیجه رسیده‌ام که خوب است بچه‌ها یک سری کلمات به گوششان خورده باشد، حتی اگر تلفظ و به خاطر سپردنش برایشان سخت است و یا مفهومش را با تمام زیر و زبرهایش نمی‌فهمند. شنیدن کلمات خوبی‌اش این است که بالاخره یک جایی این کلمه را شنیده‌اند و در ته ذهنشان جا خوش می‌کند تا شاید جایی یا یک روزی کنجکاوشان کند بیشتر درباره‌اش بدانند … اما … اما این کلمه تالاب همیشه من معلم را در هم پیچانده است!! به‌خصوص در مقابل دانش‌آموزان دبستانی‌ام.

این تعریف تالاب که در کتاب تالاب‌های هنریک مجنونیان آمده است را یک بار دیگر یا برای اولین بار بخوانید:
“مناطق مردابی، آبگیر، توربزار (پیت زار)، آبی به صورت طبیعی، مصنوعی، دائم یا موقت با آب ساکن، جاری شیرین، لب شور یا شور مشتمل بر آن دسته از آب‌های دریایی که عمق آب در کشند پایین از ۶ متر تجاوز نکند.”

و در ادامه تعریف آمده: “این تعریف کفه‌های صخره‌ای، بسترهای علفی دریایی در مناطق ساحلی، کفه‌های گلی، مانگروها، مصب‌ها، رودخانه‌ها، آب‌های شیرین، باتلاق‌های جنگلی و مشجر، دریاچه‌ها، مرداب‌ها و دریاچه‌های شور را در بر می‌گیرد.”

اگر بگویم تالاب و یکی از دانش‌آموزانم از من بپرسد تالاب یعنی چه؟ یک لحظه قفل می‌کنم!! معمولا جواب می‌شود یعنی چیزی شبیه دریاچه! چون معمولا تالاب‌هایی که از آن‌ها برای بچه‌ها حرف می‌زنم شکل و شمایلشان شبیه دریاچه‌ است که کلمه و مفهومی آشنا برای بچه‌ها است. اما همیشه عذاب وجدان دارم که این تعریف درست و بیشتر کامل نیست. آخر برای یک بچه بگویی تالاب هم آب شور است هم شیرین، هم دریاچه است، هم آب جاری، هم باتلاق، هم مرداب، هم … . خب بچه بنده خدا نمی‌فهمد وقتی همه این‌ها اسم دارند چرا به آن‌ها تالاب هم می‌گویند!

تا امروز هیچ راهی برای رفع این مشکل پیدا نکرده‌ام. تعریفی که بشود برای بچه ها گفت و برای آن‌ها سنگین نباشد و در عین حال علمی هم باشد. این مشکل باعث شده است که همیشه از به کار بردن این کلمه فرار کنم، با وجود آن اعتقادی که به خوب بودن شنیده شدن برخی کلمات دارم.

راه حلی به ذهنتان می‌رسد؟ تابحال تجربه‌ای در این زمینه داشته‌اید؟ کسانی که اینجا را می‌خوانند و کارشناس محیط‌زیست نیستند چطور تعریف تالاب را یاد گرفته‌اید؟ یا مشکلتان در فهمیدن مفهوم تالاب چیست؟

خلاصه این که کمک!!